Rondvaart door de UNESCO-grachtengordel van Amsterdam

UNESCO noemt in de motivering drie dingen. Het eerste is het stadsplan zelf, een 17e-eeuwse uitbreiding die vooraf is uitgetekend en die je nog altijd zo op de kaart terugziet. Het tweede is de waterbouw: de stad werd aangelegd op drooggelegd veen en moest daarna eeuwenlang droog en bewoonbaar blijven, wat een technische prestatie op zich is.

En dan de grachtenpanden. Ruim 1.500 beschermde gebouwen volgen hetzelfde type huis, en dat zie je vanaf de boot het best: hoog en smal met de gevel naar het water, rij na rij, met af en toe een breder koopmanshuis ertussen.

De ring is in drie fasen aangelegd, midden in de Gouden Eeuw. Amsterdam was toen de rijkste handelshaven ter wereld en de VOC had hier haar hoofdkantoor. Er kwam veel geld de stad in, en het stadsbestuur koos ervoor om gecontroleerd en volgens plan naar buiten te groeien, iets wat in die tijd nergens anders in Europa op deze schaal gebeurde.

Toch vaar je niet door een museum. In die grachtenpanden wonen gewoon mensen; ze fietsen over dezelfde bruggen en leggen hun bootje aan in hetzelfde water dat 17e-eeuwse koopvaardijschepen gebruikten.

De klassieke ringroute begint bij Centraal Station en gaat zuidwaarts over het Singel. Je komt langs de Bloemenmarkt, de drijvende bloemenmarkt, en steekt daarna over naar de Gouden Bocht van de Herengracht. Op de Reguliersgracht ligt het punt waar je zeven bruggen achter elkaar ziet, en vandaar vaar je door naar de Amstel.

Terug gaat het over de Prinsengracht, langs het Anne Frank Huis en de Westerkerk, en via de Brouwersgracht kom je weer bij het startpunt uit.

Dat rondje is ongeveer 10 kilometer. Reken op 90 tot 120 minuten, afhankelijk van het tempo.

Op één ronde passeer je ongeveer 1.500 historische grachtenpanden en meer dan 60 bruggen, van brede stenen bogen tot smalle houten ophaalbruggen. Op de Prinsengracht liggen woonboten, sommige al sinds de jaren vijftig.

Twee plekken verdienen wat extra tijd. Op de Gouden Bocht van de Herengracht bouwden de rijkste kooplieden, en dat zie je aan de breedte van de panden. Bij de Reguliersgracht kijk je vanaf het water door zeven bruggen heen; op een gedeelde boot vaar je daar in het vaste tempo langs, op een privéboot kun je de schipper vragen er even te blijven liggen.

Nee, en daar gaat het bij het boeken vaak mis. Een tocht van een uur pakt meestal maar een deel van de ring. Wil je de drie hoofdgrachten zien (Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht), kies dan een tocht van 90 minuten of twee uur en kijk in de beschrijving of de volledige ring in de route zit. Staat het er niet duidelijk, vraag het dan na voordat je betaalt.

Heb je weinig tijd, dan is een uur ook prima om grachtenpanden te zien. Voor het verhaal waar UNESCO om draait, de schaal van het hele plan, heb je de volle ronde nodig.

Een gedeelde rondvaart vaart op een vast schema, met vaste uitleg, een vaste route en een vast tempo, en je deelt de boot met andere passagiers. Reis je alleen of met z'n tweeën, dan is dat de praktische keuze. De gedeelde rondvaart door de oude binnenstad begint op BoatLocal vanaf € 25 per persoon.

Bij een privéboot heb je de hele boot voor jezelf en een schipper die de route kan aanpassen, bijvoorbeeld voor een omweg door de Jordaan. Je betaalt per boot en niet per persoon, dus vanaf ongeveer zes personen wordt privé interessant. De privétochten door de oude binnenstad en langs de grachtengordel beginnen vanaf € 270.